Më 22 prill 1865, në fshatin Luaras të Kolonjës, lindi një nga figurat më të shquara të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, Petro Nini Luarasi. Ai ishte një mësues, publicist dhe aktivist i palodhur, i cili luftoi me vendosmëri për gjuhën shqipe, arsimin dhe pavarësinë e Shqipërisë.
Një jetë e përkushtuar ndaj arsimit dhe kombit
Petro Nini Luarasi u formua në seminarin e Qestoratit, ku u ndikua nga figura të mëdha si Koto Hoxhi. Pas studimeve, ai nisi punën si mësues në Kolonjë, ku fshehurazi mësonte shqipen në një kohë kur gjuha jonë ishte e ndaluar nga autoritetet osmane. Në vitin 1887, ai mori drejtimin e shkollës shqipe në Korçë, duke vijuar më pas me hapjen e shkollave të tjera në Ersekë dhe Kolonjë.
Luarasi u përball me kundërshtime të ashpra nga Patriarkana e Kosturit, e cila e shpalli “të mallkuar” për përpjekjet e tij në përhapjen e gjuhës shqipe. Megjithatë, ai nuk u dorëzua dhe vijoi të luftonte për identitetin kombëtar.
Kontributi në lëvizjen kombëtare
Në vitin 1904, Petro Nini Luarasi emigroi në SHBA, ku u bë një zë i fuqishëm i lëvizjes patriotike shqiptare. Ai themeloi shoqatat “Malli i Mëmëdheut” dhe “Pellazgu”, duke ndihmuar në organizimin e shqiptarëve të diasporës për çështjen kombëtare. Në vitin 1908, ai ishte një nga delegatët e Kongresit të Manastirit, ku u vendos alfabeti i gjuhës shqipe.
Petro Nini Luarasi dhe Kontributi i Tij në Arsimin Shqiptar
Petro Nini Luarasi ishte një pishtar i dijes, i cili luftoi me vendosmëri për përhapjen e gjuhës shqipe dhe arsimin kombëtar në një periudhë kur këto ishin të rrezikuara. Në kohën kur Perandoria Osmane dhe Patriarkana Greke ndalonin mësimin e shqipes, ai sfidoi këtë realitet duke hapur shkolla shqipe, ku mësohej fshehurazi gjuha amtare.
- Përhapja e arsimit shqip: Me përkushtim të pashoq, Luarasi krijoi dhe udhëhoqi shkolla shqipe në Korçë, Ersekë dhe Kolonjë, duke i dhënë fëmijëve mundësinë të mësojnë gjuhën e tyre në mënyrë të strukturuar.
- Arsimi si mjet i identitetit kombëtar: Ai e shihte edukimin jo vetëm si një domosdoshmëri intelektuale, por edhe si një shtyllë e vetëdijes kombëtare, duke i përgatitur brezat e rinj për pavarësinë e Shqipërisë.
- Kongresi i Manastirit (1908): Luarasi ishte një nga delegatët e kësaj ngjarjeje historike, duke luajtur rol të rëndësishëm në standardizimin e alfabetit shqip, një hap thelbësor për unifikimin e kombit.
- Rezistenca ndaj ndikimit të huaj në arsim: Ai kundërshtoi ashpër përpjekjet e autoriteteve osmane dhe kishës greke për të imponuar një curriculum të huaj, duke mbrojtur arsimin shqip si një e drejtë themelore e popullit shqiptar.
- Edhe pse u përndoq, u kërcënua dhe më në fund u helmua për shkak të veprimtarisë së tij, Petro Nini Luarasi mbeti një simbol i pavdekshëm i dijes dhe patriotizmit. Sot, shkolla dhe rrugë mbajnë me krenari emrin e tij, dhe misioni i tij për një arsim të lirë e të pavarur vazhdon të frymëzojë breza të rinj. Ai nuk mbolli thjesht dije – ai ndezi një zjarr që nuk shuhet.
Një fund tragjik, por një trashëgimi e pavdekshme
Për shkak të veprimtarisë së tij patriotike, Petro Nini Luarasi u persekutua nga autoritetet osmane dhe kisha greke. Më 17 gusht 1911, ai u helmua, duke u bërë dëshmor i arsimit dhe kombit. Fjalët e tij të fundit, “Vramëni, por më ruani gjakun, se do t’ju duhet nipërve e mbesave për të shkruar gjuhën shqipe”, mbeten një testament i pavdekshëm i dashurisë së tij për Shqipërinë.
Sot, Petro Nini Luarasi kujtohet si një simbol i rezistencës dhe përkushtimit ndaj gjuhës shqipe dhe arsimit. Shkolla, rrugë dhe institucione mbajnë emrin e tij, duke e bërë të paharruar kontributin e tij në historinë shqiptare.
Foto nga Google Images
