Kënga “Moj e bukura More” është një nga krijimet më prekëse të trashëgimisë arbëreshe, një himn i mallit dhe dhimbjes së një populli të detyruar të lërë trojet e tij.
Sipas filologut arbëresh Dhimitër Kamarda, kjo këngë ka rrënjë të thella në historinë e arbëreshëve të Italisë, të cilët u detyruan të largohen nga Moreja, një rajon që sot njihet si Peloponezi në Greqi. Emigrimi i tyre ndodhi pas pushtimeve osmane, duke i detyruar të kërkonin strehë në brigjet e Italisë, ku formuan komunitete të forta dhe ruajtën gjuhën, traditat dhe kulturën shqiptare.
Një këngë e mallit dhe kujtesës
“Moj e bukura More” është më shumë se një melodi—ajo është një vajtim për atdheun e humbur, një kujtim i dhimbshëm për tokat e lëna pas. Teksti i saj përshkruan nostalgjinë e arbëreshëve për vendin e tyre, duke përmendur familjen e mbetur atje dhe ndjenjën e humbjes që i ka shoqëruar për shekuj.
Dokumentimi i parë i këngës
Kënga “Moj e bukura More” është një nga krijimet më të vjetra dhe më prekëse të trashëgimisë arbëreshe, e cila për herë të parë është dokumentuar në dorëshkrimin e Kieutit në vitin 1708. Ky dorëshkrim është një nga burimet më të hershme që dëshmon ekzistencën e kësaj kënge, e cila më vonë u ribotua nga filologu arbëresh Dhimitër Kamarda në vitin 1866. Ky fakt dëshmon për përpjekjet e arbëreshëve për të ruajtur identitetin e tyre kulturor, pavarësisht largimit nga trojet e tyre.
Një këngë që mbetet e gjallë
Kënga është një vajtim për atdheun e humbur, një kujtim i dhimbshëm për tokat e lëna pas nga arbëreshët, të cilët u detyruan të largoheshin nga Moreja (Peloponezi) pas pushtimeve osmane. Teksti i saj përshkruan nostalgjinë e arbëreshëve për vendin e tyre, duke përmendur familjen e mbetur atje dhe ndjenjën e humbjes që i ka shoqëruar për shekuj.
Edhe sot, “Moj e bukura More” këndohet me pasion nga arbëreshët e Italisë, arvanitasit e Greqisë dhe shqiptarët e të gjitha trevave. Ajo është një testament i fuqisë së kujtesës historike dhe një simbol i lidhjes së pashkëputur mes arbëreshëve dhe rrënjëve të tyre shqiptare.
Një këngë që nuk është thjesht melodi, por një histori e gjallë, një kujtim që vazhdon të mbijetojë në zemrat e atyre që nuk e kanë harruar kurrë More-n e tyre.
Foto nga Google Images
