Më 19 shkurt 1879 lindi një nga figurat më të ndritura të historisë sonë kombëtare, Luigj Gurakuqi – shkrimtar, publicist, politikan dhe një ndër arkitektët e shtetit shqiptar. Ai ishte një nga zërat më të fuqishëm të Rilindja Kombëtare Shqiptare, lëvizjes që i dha shqiptarëve vetëdijen kombëtare dhe drejtimin drejt pavarësisë.
I arsimuar në Itali, Gurakuqi u formua me frymën e kulturës europiane, por zemrën e kishte të lidhur pazgjidhshmërisht me Shqipërinë. Ai ishte ndër organizatorët kryesorë të Kongresi i Manastirit, ku u vendos alfabeti i gjuhës shqipe – një moment themelor për identitetin kombëtar. Roli i tij në këtë ngjarje historike ishte vendimtar, pasi ai besonte se gjuha dhe arsimi ishin shtyllat mbi të cilat do të ndërtohej shteti shqiptar.
Në vitin 1908, pas revolucionit të xhonturqve, Gurakuqi u kthye përfundimisht në Shqipëri dhe shpejt u bë një figurë udhëheqëse e lëvizjes nacionaliste, e cila çoi në pavarësinë e vendit në vitin 1912. Së bashku me Gjergj Fishtën, ai përfaqësoi shoqërinë letrare Bashkimi (Uniteti) se Shkodrës në Kongresin e Manastirit më 1908 dhe, në shtator 1909, mori pjesë në Kongresin e Elbasanit, i cili u mbajt për organizimin e mësimdhënies dhe arsimit në gjuhën shqipe. Kur kolegji i parë i arsimit në Shqipëri, Shkolla Normale (aktualisht i njohur si Universiteti Aleksandër Xhuvani), u krijua në Elbasan më 1 dhjetor 1909, Luigj Gurakuqi u emërua drejtor i tij. Gurakuqi mori pjesë në kryengritjen e Malësorit më 1911, në kryengritjen në Shqipërinë e Jugut më 1912, dhe në mars të atij viti udhëtoi në Shkup dhe Gjakovë për të nxitur mbështetjen për rezistencën e hapur ndaj sundimit turk dhe përfshirjen e Kosovës ne një shtet të ri shqiptar. Në shtator të vitit 1912, Gurakuqi dhe Ismail Qemal bej Vlora udhëtuan drejt Bukureshtit për t’u konsultuar me diasporën e madhe shqiptare lidhur me çështjet gjeopolitike shqiptare. Gurakuqi mori pjesë në shpalljen e pavarësisë së Shqipërisë në Vlorë më 28 nëntor 1912 dhe shërbeu si ministër i arsimit në qeverinë e parë shqiptare, të kryesuar nga Ismail Qemali.
Pas shpalljes së pavarësisë në Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë, Gurakuqi u bë pjesë e jetës politike të vendit dhe shërbeu si ministër i Arsimit, duke kontribuar në ngritjen e sistemit arsimor shqiptar. Ai ishte një mbrojtës i flaktë i demokracisë, i drejtësisë dhe i zhvillimit kombëtar, duke mbetur gjithmonë besnik ndaj idealeve të tij.
Më 2 mars 1925, Luigj Gurakuqi u vra në Bari të Italisë, në një atentat që tronditi opinionin publik shqiptar. Vdekja e tij u përjetua si një humbje e madhe për kombin, por figura e tij mbeti simbol i përkushtimit dhe sakrificës për atdheun. Për kontributin e tij të jashtëzakonshëm, ai u nderua me titullin “Hero i Popullit” nga shteti shqiptar.
Ja si e qau Fan Noli humbjen e Luigj Gurakuqit;
Nëno moj, mbaj zi për vllanë,
Me tre plumba na i ranë,
Na e vran’ e na e shanë,
Na i thanë trathëtor.
Se të deshte kur s’të deshnin,
Se të qante kur të qeshnin,
Se të veshte kur të çveshnin,
Nëno moj, të ra dëshmor.
Nëno moj, vajto, merr malin,
Larot t’a përmbysnë djalin
Që me Ismail Qemalin
Ngriti flamur trimëror.
Nëno moj, m’a qaj në Vlorë
Ku të dha liri, kurorë,
Shpirt i bardhë si dëborë;
Ti s’i dhe as varr për hor.
Nëno moj, ç’është përpjekur
Gojë-mjalt’ e zëmër-hekur,
Syrgjyn-gjall’ e syrgjyn-vdekur,
Ky Vigan Liberator.
Sot, emri i Luigj Gurakuqit mbetet i gdhendur në historinë tonë si shembull i intelektualit të angazhuar, politikanit me vizion dhe patriotit që i dha gjithçka Shqipërisë. Për ne dhe për brezat që vijnë, ai është kujtesë se liria, arsimi dhe identiteti kombëtar kërkojnë përkushtim, guxim dhe sakrificë. 🇦🇱
Foto nga Google Images
Artikulli i përgatitur nga ACTVUSA
