Motrat Qiriazi: Pionieret e Arsimit dhe Emancipimit të Grave Shqiptare
Parashqevi dhe Sevasti Qiriazi janë dy nga figurat më të rëndësishme dhe të respektuara në historinë e arsimit dhe emancipimit të grave shqiptare. Të lindura në Manastir, në periudhën e Perandorisë Osmane, ato u bënë pionieret e arsimit shqip dhe luftëtare të palodhura për të drejtat e grave dhe përparimin e kombit shqiptar.
Sevasti Qiriazi
Sevasti Qiriazi ishte e para grua shqiptare që studioi në kolegjin amerikan “Robert College” në Konstandinopojë në vitin 1891. Pas përfundimit të studimeve, ajo u kthye në Shqipëri dhe hapi shkollën e vashave në Korçë më 23 tetor 1891. Për më shumë se 40 vjet, kjo shkollë luajti një rol të madh dhe aktiv në arsimimin dhe emancipimin e femrës shqiptare. Sevastia botoi një gramatikë për shkollat fillore dhe redaktoi një sërë tekstesh historie. Ajo gjithashtu mori pjesë në Kongresin e Manastirit, ku u vendos që alfabeti shqiptar të ishte me gërma latine.
Parashqevi Qiriazi
Parashqevi Qiriazi ndoqi hapat e motrës së saj dhe u shkollua në “Ulmind College” të Stambollit me rezultate të shkëlqyera. Ajo botoi abetaren e parë për shkollat fillore me titull “Abetare për shkollat e para” në vitin 1909. Parashqevia gjithashtu mori pjesë në Kongresin e Manastirit dhe kontribuoi në përgatitjen e teksteve shkollore. Ajo ishte një delegate në Konferencën e Paqes në Paris dhe themeloi një parti politike në Amerikë për të ndihmuar çështjen shqiptare.
Kontributi i Motrave Qiriazi
Motrat Qiriazi janë të njohura për kontributin e tyre të jashtëzakonshëm në arsim dhe emancipimin e grave shqiptare. Ato drejtuan shkollën e vashave në Korçë dhe më vonë në Tiranë, duke luajtur një rol kyç në përhapjen e dijes dhe kulturës shqiptare. Gjatë pushtimit të Shqipërisë, ato u arrestuan nga forcat nazifashiste dhe u internuan në kampin e përqendrimit të Banjicës. Ato mbijetuan dhe u kthyen në Tiranë pas luftës. Me pas familja e Sevastise u përballën me përndjekje të mëtejshme. Për shkak të lidhjes së tij në të kaluarën me Zogun, Kristo Dako u shpall armik pas vdekjes nga regjimi komunist. L Familjet e motrave Qiriazi u detyruan të largoheshin nga Tirana. Dy nipat e Parashqevisë (djemtë e Sevastiut) u burgosen dhe përfundimisht njëri vdiq në burg. Pas luftës, ato vazhduan të kontribuojnë në arsim dhe kulturë, pavarësisht sfidave dhe persekutimeve që përjetuan.
Trashëgimia e Motrave Qiriazi
Trashëgimia e motrave Qiriazi mbetet e gjallë dhe frymëzuese për brezat e rinj. Ato janë një simbol i fuqisë dhe vendosmërisë së grave shqiptare dhe një testament i rëndësisë së arsimit dhe kulturës në përparimin e një kombi. Vepra e tyre vazhdon të nderohet dhe të vlerësohet, duke kujtuar se përpjekjet dhe sakrificat e tyre kanë lënë një gjurmë të pashlyeshme në historinë e Shqipërisë.
