Komisioni Europian i ka dërguar një “non-paper” autoriteteve shqiptare, një dokument jo publik, që përmban një vlerësim të drejtpërdrejtë dhe shqetësues mbi ecurinë e reformave në kuadër të integrimit evropian. Mesazhi është i qartë: Shqipëria nuk do të mbyllë asnjë kapitull negociues pa përmbushur plotësisht standardet përkatëse.
Në fokus të këtij dokumenti është situata alarmante në drejtësi dhe mungesa e progresit të prekshëm në kapitujt kyç 23 (Gjyqësori dhe të drejtat themelore) dhe 24 (Drejtësia, liria dhe siguria). Këto dy kapituj, të cilët janë ndër më të rëndësishmit për integrimin, janë hapur zyrtarisht më 15 tetor 2024, por mbeten ende të papërmbushur për shkak të, sipas KE-së, “presionit të paprecedentë ndaj sistemit të drejtësisë dhe mungesës së pavarësisë reale të institucioneve kyçe”.
Shtyrje e progresit për shkak të presioneve politike
Sipas burimeve nga Brukseli, “non-paper”-i ngre shqetësime serioze mbi ndërhyrjet e politikës në vendimmarrjet e institucioneve të drejtësisë dhe mungesën e transparencës në çështje të ndjeshme. Ndërhyrjet e përsëritura ndaj SPAK-ut, KLGJ-së dhe gjyqtarëve të pavarur, kanë lënë një hije të rëndë mbi procesin reformues, duke vënë në pikëpyetje vullnetin politik të vërtetë për të ndërtuar një shtet ligjor.
Dokumenti gjithashtu i bën thirrje Shqipërisë të zbatojë me përpikëri të gjitha rekomandimet e Komisionit të Venecias dhe të përmirësojë funksionimin e organeve të vetting-ut, duke ruajtur standardet ndërkombëtare të pavarësisë dhe paanshmërisë.
Asnjë mbyllje kapitulli pa rezultate konkrete
Komisioni Europian thekson se kapitujt nuk do të mbyllen në tryezat teknike të negociatave pa një bilanc të qartë dhe të matshëm reformash reale. Pavarësisht dëshirës së deklaruar për integrim dhe përmbushjes së disa kritereve formale, realiteti në terren sipas KE-së mbetet “larg aspiratave evropiane”.
Ky paralajmërim është një sinjal i fortë për Tiranën zyrtare: Bashkimi Evropian nuk do të lejojë mbylljen e asnjë kapitulli për sa kohë që drejtësia mbetet e ekspozuar ndaj ndikimeve politike dhe interesave të ngushta të pushtetit.
Integrimi, jo formalitet por thelb
Mesazhi i Komisionit Evropian është një thirrje për reflektim. Integrimi evropian nuk është një proces formal apo ceremonial. Ai kërkon përkushtim të vërtetë, reforma substanciale dhe një sistem drejtësie që funksionon jo për të fuqishmit, por për qytetarët. Në këtë rrugë, Shqipëria duhet të zgjedhë mes fasadës së reformave dhe thelbit të shtetit ligjor.
Në javët në vijim pritet që Komisioni të publikojë raportin zyrtar vjetor për Shqipërinë, i cili pritet të përfshijë gjetjet kyçe të këtij “non-paper”-i dhe të ndikojë në ritmin e mëtejshëm të negociatave të anëtarësimit.
Foto nga Google Images
