Shqipëria është përfshirë nga një valë reshjesh të dendura të shiut që prej ditëve të fundit, duke shkaktuar përmbytje të mëdha në qarqe të ndryshme dhe duke krijuar probleme serioze për banorët, infrastrukturën dhe qarkullimin.
Zonat më të prekura
Durrësi qëndron ndër zonat më të rënda, me lagje të nën ujë dhe rrugë të bllokuara, ndërsa shirat kanë bërë që niveli i ujit të arrijë deri në 50 cm në disa lagje. Mësimi është pezulluar në disa shkolla për shkak të kushteve të vështira dhe familje janë evakuuar nga shtëpitë e tyre.
Lezha dhe Shkodra raportohet gjithashtu me përmbytje dhe dëme në infrastrukture, përfshirë rrugë dhe shtëpi, ku banorët janë prekur direkt nga uji. Rrëshqitje të tokës dhe akse të bllokuara janë parë edhe në zona të tjera të vendit për shkak të reshjeve intensive.
Një familje nga Kosova, së bashku me tre fëmijë, raportohet e bllokuar në një makinë për shkak të përmbytjeve dhe rrugës së pakalueshme – incidentet e tilla nënvizojnë rreziqet reale me të cilat përballen banorët në disa akse rrugore.
Reshjet intensive kanë sjellë probleme edhe në Gjirokastër, ku janë raportuar përmbytje në disa lagje, rrugë të mbuluara nga uji dhe rrëshqitje dherash që kanë vështirësuar qarkullimin. Situata paraqitet problematike sidomos në zonat me terren të pjerrët dhe infrastrukturë të amortizuar.
Reagimi i autoriteteve
Në disa zona, autoritetet kanë dhënë paralajmërime për rrezik përmbytjesh edhe në ditët në vijim. Ministri i Mbrojtjes ka thirrur Komitetin e Emergjencave Civile për qarkun e Durrësit.
Thirrja e Komitetit të Emergjencave Civile për qarkun e Durrësit nga Ministri i Mbrojtjes shihet më shumë si një reagim i vonuar ndaj një situate tashmë të përkeqësuar, sesa si rezultat i një planifikimi parandalues. Ky hap, i ndërmarrë pasi përmbytjet kishin shkaktuar tashmë dëme dhe vështirësi për banorët, ngre pikëpyetje mbi gatishmërinë reale të strukturave shtetërore dhe mbi mungesën e masave konkrete përpara se emergjenca të shpërthente. Koordinimi në kushte krize mbetet i domosdoshëm, por nuk mund të zëvendësojë nevojën për politika të qëndrueshme, monitorim të vazhdueshëm dhe ndërhyrje parandaluese që do të shmangnin përsëritjen e këtyre situatave nga viti në vit.
Shkaqet dhe sfidat afatgjata
Fenomeni i përmbytjeve në Shqipëri nuk është i panjohur. Klima e ndryshuar dhe reshjet më intensive se zakonisht, bashkë me një infrastrukturë drenimi që shpesh rezulton e pamjaftueshme për të përballuar vëllimet e ujit, janë faktorë kryesorë që përkeqësojnë situatën.
Kjo situatë herë pas here ka shtruar pyetje për mungesë mirëmbajtjeje të kanaleve kulluese dhe sistemeve të digave, si dhe për kapacitetet e përgjigjes emergjente, çka ka nxitur debat publik dhe kërkesa për masa më të forta nga ana e autoriteteve vendore dhe qendrore.
Në shumë zona, banorët raportojnë se kanalet kulluese janë të bllokuara prej vitesh, të mbushura me inerte, mbetje apo bimësi, duke e bërë të pamundur përthithjen normale të ujërave gjatë reshjeve intensive. Po ashtu, ekspertë të mjedisit dhe inxhinierë hidroteknikë kanë ngritur shqetësimin se disa diga dhe argjinatura nuk i janë nënshtruar kontrolleve të rregullta teknike, duke rritur rrezikun për çarje apo tejmbushje në situata ekstreme moti.
Një tjetër problem i evidentuar është mungesa e një sistemi paralajmërimi të hershëm funksional, i cili do t’u mundësonte banorëve dhe pushtetit vendor të përgatiteshin në kohë për evakuime apo masa mbrojtëse. Në shumë raste, reagimi vjen vetëm pasi dëmet kanë ndodhur, ndërkohë që strukturat emergjente përballen me mungesë pajisjesh, burimesh njerëzore dhe koordinimi.
Këto përmbytje kanë rikthyer në vëmendje edhe urbanizimin e pakontrolluar në zona të rrezikuara, ndërtimet pranë shtratit të lumenjve dhe mungesën e planeve të menaxhimit të rrezikut nga fatkeqësitë natyrore. Specialistët theksojnë se, pa një strategji afatgjatë që përfshin investime serioze, mirëmbajtje periodike dhe transparencë institucionale, përmbytjet do të vazhdojnë të përsëriten, duke u shndërruar nga një fenomen natyror në një krizë të vazhdueshme sociale dhe ekonomike.
Ndikimi social dhe ekonomik
Përmbytjet sjellin jo vetëm rrezik për jetën dhe pronën, por edhe pasoja afatgjata sociale dhe ekonomike:
• Dëmtime në shtëpitë e banorëve dhe ndërprerje të qarkullimit të përditshëm.
• Pezullim i mësimit në shkolla dhe evakuime.
• Kërkesa për më shumë investime në sistemet e mbrojtjes nga përmbytjet dhe menaxhimin e ujit.
Çfarë pritet në vijim
Meteorologët dhe institucionet parashikojnë se reshjet intensive mund të vazhdojnë në ditët në vijim, duke rritur rrezikun e përmbytjeve edhe në zona të tjera të vendit nëse nuk merren masat e duhura.
Gjendja e krijuar nga përmbytjet nxjerr edhe një herë në pah dështimin kronik të institucioneve për të menaxhuar rrezikun e fatkeqësive natyrore, ku mungesa e parandalimit, planifikimit dhe mirëmbajtjes bazë kthehet çdo vit në krizë. Kanalet kulluese të lëna pas dore, investimet sporadike dhe reagimi i vonuar vetëm pasi dëmet kanë ndodhur tregojnë një qasje më shumë formale sesa funksionale ndaj emergjencave. Ndërkohë, qytetarët mbeten të pambrojtur, ndërsa përgjegjësia shpesh shpërndahet mes institucioneve pa asnjë llogaridhënie konkrete. Kjo situatë dëshmon se përmbytjet nuk janë thjesht pasojë e motit të keq, por rezultat i neglizhencës institucionale dhe mungesës së një strategjie serioze afatgjatë.
Foto nga Google Images
Artikulli i përgatitur nga ACTVUSA
