Më 1 maj 1964, pikërisht 61 vjet më parë, publiku shqiptar pati rastin të shihte për herë të parë një film që do të hynte në historinë e kinematografisë shqiptare si një nga veprat më të rëndësishme të saj: “Toka jonë”. Ky film, i realizuar nga Kinostudio “Shqipëria e Re” dhe i drejtuar nga regjisori Hysen Hakani, është një adaptim i romanit me të njëjtin titull të autorit Kolë Jakova.
Filmi trajton një temë të ndjeshme dhe të rëndësishme për kohën – konfliktin e klasave në fshatin shqiptar pas çlirimit dhe procesin e transformimit të jetës rurale përmes reformës agrare. Në qendër të tij janë fshatarët e thjeshtë, tokësorët e vegjël, por edhe tensionet me bejlerët e pasur që kundërshtojnë ndryshimin dhe përparimin.
Një film që reflekton kohën
“Toka jonë” nuk është vetëm një dramë politike; ajo është edhe një pasqyrë sociale e jetës së fshatit shqiptar në vitet e para pas Luftës së Dytë Botërore. Me një stil realist, një gjuhë të pastër shqipe dhe interpretim të fuqishëm nga aktorët si Ndoc Sheldija, Gaqo Spiru, Marie Logoreci, Roza Anagnosti, Qemal Mehmeti, Mario Ashiku, Loro Kovaçi, Ilia Shyti, Vangjel Heba, Enver Dauti, Luan Qerimi, Mihal Stefa, e të tjerë, filmi ngjalli emocione dhe debat në publik. Ai trajtonte në mënyrë të drejtpërdrejtë çështjen e së drejtës mbi tokën – një temë e thellë dhe universale, që kapërcen kohën dhe kufijtë.
Trashëgimi dhe ndikim
Me kalimin e viteve, “Toka jonë” është vlerësuar si një nga filmat themelorë të periudhës së parë të kinematografisë shqiptare. Ai shënoi një hap të rëndësishëm në profesionalizimin e artit filmik në Shqipëri dhe është sot pjesë e fondit të artë të kinemasë kombëtare.
Për brezat e rinj, ky film është një dritare për të kuptuar si është ndërtuar narrativa vizuale dhe ideologjike në artin shqiptar të shekullit të kaluar. Për nostalgjikët dhe studiuesit, është një kujtesë e fuqisë që ka arti për të ndikuar, për të reflektuar dhe për të formësuar mendimin shoqëror.
61 vjet më pas, “Toka jonë” mbetet jo vetëm një kujtim i artit të asaj kohe, por edhe një thirrje për të ruajtur dhe vlerësuar trashëgiminë kulturore shqiptare.
Një tokë që na bashkon të gjithëve, në histori, në kujtesë dhe në art.
Foto nga Google Images
