Më 12 shkurt 1919, Vlora u mbulua nga një heshtje e thellë dhe një dhimbje krenare, ndërsa mijëra qytetarë u mblodhën për t’i dhënë lamtumirën e fundit Ismail Qemalit, burrit që ngriti flamurin e Pavarësisë dhe i dha Shqipërisë frymën e shtetit modern. Arkivoli i mbështjellë me flamurin kuqezi u përcoll me një ceremoni madhështore, mes lutjesh, fjalësh përkujtimore dhe lotësh që përziheshin me ndjenjën e mirënjohjes kombëtare. Dyqanet u mbyllën, kambanat ranë në zi dhe kortezhi kaloi ngadalë mes një populli që e shihte tek ai jo vetëm një udhëheqës politik, por atin shpirtëror të një kombi që sapo kishte nisur rrugëtimin e tij të vështirë drejt lirisë. Ai nuk ishte thjesht firmëtari i Pavarësisë — ai ishte vizioni, guximi dhe besimi se Shqipëria duhej dhe do të bëhej shtet i lirë.
Më 26 janar 1919, Ismail Qemali, një nga figurat më të shquara të lëvizjes për pavarësi të Shqipërisë dhe njeriu që u bë simbol i shtetit shqiptar modern, ndërroi jetë në Perugia të Italisë, pas komplikimeve të një hemorragjie cerebrale.
Trupi i Ismail Qemalit u nis nga Perugia më 8 shkurt 1919 me tren drejt Brindizit dhe pastaj u transportua me anijen italiane “Alpino”, duke mbërritur në Vlorë më 10 shkurt të po atij viti.
Në mëngjesin e 12 shkurtit 1919, një ditë e mërkurë, u organizua një ceremoni funerali madhështore në Skelën e Vlorës, ku u mblodhen mijëra qytetarë nga qyteti dhe rrethet përreth. Në orën 10:00 paradite, arkivoli me trupin e patriotit, i mbështjellë me Flamurin Kombëtar shqiptar, u vendos mbi një karrocë të tërhequr nga gjashtë kuaj, ndërsa prapa tij shkonte një kortezh i gjatë njerëzish në heshtje dhe me muzikë funebër.
Ceremonia hyri në histori si një nga ngjarjet më të fuqishme të ndjesisë kombëtare. Dy fjalime për nder të tij u mbajtën nga Jani Minga dhe Qazim Kokoshi, ku u përmend jeta dhe veprat e Qemalit si themelues i shtetit shqiptar dhe si një burrë i dashur nga populli.
Edhe në ditët e pushtimit italian të Vlorës, populli shqiptar u përpoq me forcë që të nderonte Ismail Qemalin me flamurin kombëtar – një simbol që fillimisht iu ndalua nga komanda italiane, por që falë insistimit të autoriteteve vendore u lejua të shfaqej mbi arkivol.
Pasi kortezhi kaloi përmes qytetit, dyqanet ishin mbyllur dhe dyert e mureve ishin të mbushura me mesazhe zie dhe nderimi për patriotin e dashur. Mijëra njerëz nga fshatrat e rretheve iu bashkuan funeralit, duke mbushur brigjet e qytetit dhe rrugët kryesore, në një shfaqje të thellë respekti dhe dhimbjeje kombëtare.
Trupi i tij u varros në Kaninë, në oborrin e teqesë së familjes së tij në Vlorë, në praninë e një mase të madhe njerëzish që dëshironin të dhanë lamtumirën e fundit atij që quhet shpesh “Ati i Kombit”.
Në vitin 1932, në përvjetorin e 20-të të shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë, eshtrat e Ismail Qemalit u vendosën në një varr monumental pranë Sheshit të Flamurit në Vlorë, ku qëndron edhe sot si simbol i përjetshëm i lirisë dhe unitetit kombëtar.
Foto nga Google Images
Artikulli pregatitur nga ACTVUSA
