Më 3 janar 1920, në qytetin e Gjakovës, lindi një figurë e shquar e kulturës dhe patriotizmit shqiptar, Anton Çetta. Ai ishte një shkrimtar, profesor i letërsisë dhe një patriot i madh, i cili la një gjurmë të pashlyeshme në historinë dhe kulturën e Kosovës dhe Shqipërisë.
Anton Çetta u njoh si një profesor i letërsisë me një pasion të veçantë për gjuhën dhe kulturën shqiptare. Ai dha një kontribut të rëndësishëm në fushën e arsimit dhe kulturës, duke edukuar breza të tërë studentësh dhe duke lënë pas një trashëgimi të pasur me veprat e tij letrare. Shkrimet e tij janë vlerësuar për thellësinë dhe ndjeshmërinë e tyre, duke mbajtur gjallë frymën dhe traditat e kombit shqiptar. Me punën e tij akademike, Çetta kontribuoi në ruajtjen dhe pasurimin e trashëgimisë shpirtërore të shqiptarëve, duke mbledhur dhe botuar thesare të çmuara të folklorit popullor, të cilat mbeten edhe sot një pasuri e pazëvendësueshme kulturore.
Një nga kontributet më të rëndësishme të Anton Çettës ishte pajtimi i gjaqeve në Kosovë gjatë viteve ’90. Në një kohë kur Kosova po përballej me tensione dhe konflikte të shumta, Çetta u angazhua me gjithë zemër në nismën për pajtim dhe falje. Ai udhëhoqi një lëvizje masive për pajtimin e gjaqeve, duke sjellë paqe dhe harmoni në shumë familje dhe komunitete të prekura nga gjakmarrja. Përpjekjet e tij për pajtim lanë një ndikim të thellë dhe të qëndrueshëm në shoqërinë kosovare.
Anton Çetta nuk ishte thjesht një intelektual i shquar, por një ndërgjegje e gjallë kombëtare, një zë i urtë që foli në emër të jetës në kohë errësire. Me fjalën e tij të butë, me autoritetin moral dhe dashurinë e pakushtëzuar për njerëzit, ai arriti të prekte zemrat atje ku ligji dhe frika kishin dështuar. Në oborre shtëpish, në sheshe fshatrash e qytetesh, Çetta ringjalli besimin te falja si akt fisnikërie dhe te pajtimi si forcë që shpëton shoqërinë nga vetëshkatërrimi.
Lëvizja për pajtimin e gjaqeve që ai udhëhoqi u shndërrua në një mrekulli morale të historisë moderne shqiptare, duke bashkuar mijëra familje nën idealin e paqes dhe unitetit kombëtar. Në prag të sfidave të mëdha për Kosovën, Anton Çetta e ktheu faljen në akt atdhetarie dhe pajtimin në rezistencë qytetare. Trashëgimia e tij mbetet një testament i fuqisë së fjalës, i urtësisë dhe i humanizmit shqiptar, që vazhdon të ndriçojë ndërgjegjen tonë kombëtare edhe sot.
Më 7 prill të vitit 1990 gazeta prestigjioze “New York Times” kishte nje artikull i cili fliste për faljen e gjakut dhe punën që po bënte Anton Çetta.
Artikulli tregonte që nga 1 shkurti deri ne 7 Prill ishin pajtuar rreth 150 familje dhe se organizatorët janë të bindur se do të zgjidhen edhe 450 deri në 550 raste të mbetura.
“Kur gratë hoqën shamitë ishte e vështirë, por tani ato ulen mes nesh. Tani është e vështirë për të falur gjakun, por më vonë do të jetë normale. Duhet të betohemi se nuk do të vrasim më njëri-tjetrin” shprehej Anton Çetta.
Anton Çetta do të kujtohet gjithmonë si një njeri me një zemër të madhe dhe një shpirt të lartë, i cili punoi pa reshtur për të përmirësuar jetën e bashkëkombësve të tij. Ai ishte një shembull frymëzues i humanizmit dhe patriotizmit, duke treguar se forca e pajtimit dhe e dashurisë mund të ndryshojë botën.
Me fjalën e tij të qetë, autoritetin moral dhe shembullin personal, Anton Çetta arriti të pajtonte mijëra familje, duke shpëtuar jetë dhe duke shëruar plagë të thella shoqërore. Pajtimi i gjaqeve nuk ishte vetëm një akt human, por edhe një akt i fuqishëm atdhetar, sepse forcoi unitetin kombëtar në një moment kyç për fatin e Kosovës. Falja u shndërrua në rezistencë morale, ndërsa pajtimi në një formë të lartë vetëdijeje kombëtare.
Trashëgimia e Anton Çettës mbetet sot një mësim i madh për brezat: se forca e një kombi nuk matet vetëm me armë apo pushtet, por me aftësinë për të falur, për t’u bashkuar dhe për të vënë jetën njerëzore mbi çdo tjetër. Ai mbetet simbol i urtësisë, humanizmit dhe dashurisë për njeriun, një figurë që vazhdon të frymëzojë shqiptarët kudo që janë.
Foto nga Google Images
Artikulli i përgatitur nga ACTVUSA
