Debati për të ashtuquajturën “Paketa e Maleve” po bëhet gjithnjë e më i nxehtë, ndërsa kryeministri Edi Rama ka bërë të qartë se qeveria nuk ka ndërmend të tërhiqet. Përballë akuzave se përmes kësaj nisme po hapet rruga për privatizimin dhe humbjen e territoreve malore, Rama këmbëngul se bëhet fjalë për një politikë që synon të zgjidhë një problem pronësie që ka mbetur pezull prej më shumë se tri dekadash.
Sipas kryeministrit, në shumë zona të veriut banorët nuk e kanë pranuar kurrë ndarjen e tokës sipas ligjit 7501. Ata kanë vazhduar të njohin kufijtë tradicionalë të pronave dhe, për këtë arsye, shumë prej tyre nuk kanë mundur të pajisen me dokumentacion të rregullt. Në këtë këndvështrim, “Paketa e Maleve” paraqitet si një mekanizëm për t’u dhënë këtyre banorëve mundësinë të legalizojnë përdorimin e pronës dhe të investojnë në bujtina, agroturizëm, pemëtore apo aktivitete të tjera ekonomike.
Në teori, kjo tingëllon si një histori suksesi: emigrantët kthehen, investojnë në vendlindje, malet gjallërohen dhe ekonomia lokale merr frymë. Është një skenar që çdo qeveri do të dëshironte ta paraqiste si model zhvillimi.
Por pikërisht këtu fillojnë pikëpyetjet.
Sepse në Shqipëri, sa herë që dëgjohet fjala “zhvillim”, shumë qytetarë kanë mësuar të pyesin fillimisht: zhvillim për kë?
Kundërshtarët e paketës argumentojnë se formulimet e ligjit krijojnë hapësira për përfitime nga individë apo kompani me ndikim ekonomik, të cilët mund të marrin kontroll mbi sipërfaqe të mëdha në zonat malore. Frika e tyre nuk lidhet me fermerin që kërkon të ndërtojë një bujtinë apo të zgjerojë një pemëtore, por me mundësinë që pas këtij argumenti të fshihen investime shumë më të mëdha, të cilat me kalimin e kohës mund të ndryshojnë përgjithmonë karakterin e këtyre zonave.
Nga ana tjetër, Rama e konsideron këtë kritikë një deformim të qëllimshëm të realitetit. Ai thotë se nuk po “shiten malet”, por po u jepet mundësi njerëzve që i kanë trashëguar këto prona t’i kthejnë ato në një aset ekonomik. Madje ai thekson se nuk ka parë komunitete lokale të protestojnë kundër paketës dhe se kundërshtimi, sipas tij, vjen kryesisht nga ata që “malet i shohin nga qyteti”.
Kjo është një frazë që tingëllon bukur në një fjalim politik. Problemi është se ligjet nuk miratohen për ata që bien dakord me qeverinë, por edhe për ata që nuk i besojnë asaj.
Nëse një ligj është aq i mirë sa pretendohet, atëherë ai duhet të jetë aq transparent sa të mos lërë vend për dyshime. Në Shqipëri, përvoja ka treguar se mungesa e besimit nuk lind nga mali, por nga historia. Nga koncesionet e diskutueshme, nga ndryshimet e papritura të destinacionit të tokave dhe nga projektet që nisën me premtimin për zhvillim e përfunduan në polemika.
Ironia është se të dyja palët pretendojnë se po mbrojnë të njëjtin interes: pronën e shqiptarëve.
Qeveria thotë se po ua kthen pronën banorëve që nuk kanë mundur ta formalizojnë kurrë.
Kritikët thonë se po mbrojnë pronën nga mundësia që nesër të përfundojë në duar të atyre që kanë kapitalin më të madh.
Mes këtyre dy narrativave, qytetari mbetet edhe një herë spektator, duke u përpjekur të kuptojë nëse po i hapet rruga zhvillimit apo një kapitulli tjetër të gjatë debatesh mbi pronën.
Një gjë është e sigurt: kur në Shqipëri dëgjohet shprehja “mos u shqetësoni, nuk po shitet asgjë”, publiku nuk qetësohet. Përkundrazi, zakonisht fillon të lexojë edhe germat e vogla të kontratës.
Dhe ndoshta kjo është sfida më e madhe e “Paketës së Maleve”: jo vetëm të bindë se është një ligj i mirë, por të bindë një shoqëri që prej vitesh ka mësuar se besimi nuk ndërtohet me deklarata, por me garanci, transparencë dhe zbatim të barabartë të ligjit.
“Në Shqipëri ka disa territore, në mënyrë të posaçme në veriun e vendit, ku banorët, komunitetet nuk e kanë njohur, pranuar ligjin e ndarjes së tokës. Për këtë arsye, ata kanë ndarë tokën mes veti, sepse me 7501-n, nuk kanë ndarë se çfarë kanë pasur në të shkuarën.
Këtu nuk jemi në kushtet kur shiten malet. Këtu jemi në kushtet kur malet po hapen për ata që kanë trashëguar një pronë në këto zona. Jemi në kushtet kur njerëz që kanë një pemëtore, e mirëmbajnë prej vitesh dhe nuk kanë mundësi të pajisen me dokumentacionin përkatës për arsyet që kam përmendur, mund të marrin një leje për të zhvilluar aktivitet agropërpunues.
Jemi në kushtet kur mijëra emigrantë kanë shprehur interes, sepse duan të investojnë. Turizmi do të bëhet një sektor gjithnjë e më i rëndësishëm i ekonomisë. “Paketa e Maleve” është një politikë për njerëzit, për të drejtën e pronës dhe zhvillimin e saj. Është një politikë që u shkon për shtat atyre që, për vite me radhë, nuk kanë mundur ta kthejnë pronën në një aset financiar.
Çfarë do të thotë të anulohet “Paketa e Maleve”? Do të thotë që këta njerëz të mbeten pezull, vetëm sepse disa të tjerë, që malet i shohin nga qyteti, e kundërshtojnë atë. Nuk kam parë asnjë komunitet të prekur të dalë e të thotë se kjo paketë po ua merr pronat. Përkundrazi, ata mezi e presin. Kjo është rezultat i shumë bisedave dhe përpjekjeve; nuk është diçka që lindi sa hap e mbyll sytë. Në tregun e fjalëve shitet si një tjetër akt tradhtie. Unë tradhtar? Kjo është një temë tjetër”, tha Rama.
Foto nga Google Images
Artikulli pregatitur nga ACTVUSA
