PS këmbëngul për 46 bashki, përplasja me PD rrezikon të zgjerohet edhe te Reforma Zgjedhore
Reforma Administrativo-Territoriale ka hyrë në fazën vendimtare, ndërsa Partia Socialiste duket e përcaktuar ta çojë deri në fund projektin për uljen e numrit të bashkive nga 61 në 46. Pas javësh konsultimesh, kundërshtimesh nga disa njësi vendore dhe përplasjeje politike me opozitën, mazhoranca synon që ndryshimet të kalojnë në Kuvend më 8 Tetor.
Drafti socialist parashikon shkrirjen e 15 bashkive: Rrogozhinës, Dimalit, Poliçanit, Patosit, Divjakës, Selenicës, Fushë-Arrëzit, Klosit, Maliqit, Këlcyrës, Memaliajt, Libohovës, Cërrikut, Belshit dhe Prrenjasit. Harta e re synohet të zbatohet për zgjedhjet vendore të vitit 2027.
Në Komisionin e Ligjeve, mazhoranca ka dhënë sinjalin se nuk po shqyrton tërheqjen e projektit. Kryetari i komisionit, Ulsi Manja, e ka bërë të qartë se synimi është miratimi më 8 Tetor, ndërsa opozitës i ka drejtuar edhe paralajmërimin që, nëse e kundërshton ligjin, ta çojë çështjen në Gjykatën Kushtetuese.
Në anën tjetër, Partia Demokratike e kundërshton modelin me 46 bashki dhe ka paraqitur një alternativë që parashikon 100 njësi vendore. Debati nuk lidhet vetëm me numrin e bashkive. Në qendër janë edhe mënyra se si do të organizohen shërbimet, përfaqësimi i qytetarëve dhe ndikimi që harta e re mund të ketë mbi zgjedhjet e ardhshme lokale.
Mazhoranca e argumenton reformën me nevojën për bashki më të qëndrueshme financiarisht dhe me kapacitete më të mëdha administrative. Sipas argumenteve të paraqitura nga përfaqësuesit socialistë, disa prej bashkive që propozohet të shkrihen nuk kanë kapacitetet e nevojshme njerëzore dhe financiare për të ofruar shërbime dhe për të përfituar në mënyrë efektive nga fondet e Bashkimit Europian. Eksperti i çështjeve zgjedhore Andon Kume ka përcjellë po ashtu argumentin e mazhorancës se problemi lidhet me kapacitetet administrative dhe financiare të njësive të vogla.
Opozita e sheh çështjen ndryshe. PD argumenton se përvoja e reformës së vitit 2014, e cila e çoi vendin në 61 bashki, nuk e ka afruar në çdo rast administratën me qytetarin dhe se zgjerimi i mëtejshëm i territorit të bashkive mund ta thellojë këtë problem. Sipas këtij qëndrimi, rritja e distancave territoriale mund ta bëjë më të vështirë aksesin në shërbime për komunitetet periferike dhe rurale.
Kundërshtimet nuk kanë ardhur vetëm nga partitë politike. Disa prej bashkive që preken nga shkrirja kanë miratuar vendime kundër ndryshimit të statusit të tyre, ndërsa në disa zona janë zhvilluar dëgjesa publike, protesta dhe peticione. Sipas të dhënave të publikuara për procesin e konsultimit, këto qëndrime ndryshojnë nga një bashki në tjetrën dhe jo të gjitha kanë të njëjtën peshë juridike, por ato janë pjesë e dokumentacionit politik dhe publik që shoqëron reformën.
Edhe Bashkia e Tiranës ka shprehur rezerva. Kryebashkiaku Erion Veliaj, përmes një letre drejtuar Kuvendit, ka kërkuar pezullimin e procesit dhe ka argumentuar se duhet të ketë një konsultim real me popullsinë e prekur. Ai ka ngritur gjithashtu çështjen e mënyrës së përfaqësimit, efektit që koncepti i ri i “qytetit” mund të ketë mbi përkthimin e votës në përfaqësim dhe mungesës së një vlerësimi të plotë financiar për ndryshime të caktuara territoriale, përfshirë përfshirjen e Rinasit në territorin e Tiranës.
Debati merr një dimension tjetër për shkak të afërsisë me zgjedhjet vendore të vitit 2027. Ekspertët e zgjedhjeve kanë paralajmëruar se ndryshimi i hartës territoriale në një periudhë relativisht të afërt me zgjedhjet krijon një ngarkesë të re për KQZ-në, administratën vendore dhe partitë politike, të cilat duhet të përshtaten me njësitë e reja territoriale. Sipas analizave përcaktimi në kohë i hartës është i rëndësishëm edhe për qartësimin e zonave, kompetencave dhe elementeve të tjera që lidhen me organizimin e zgjedhjeve.
Pikërisht këtu reforma territoriale prek drejtpërdrejt edhe Reformën Zgjedhore. Një hartë e re administrative ndryshon terrenin ku do të zhvillohet gara politike lokale dhe kërkon që rregullat, organizimi administrativ dhe mekanizmat zgjedhorë të përshtaten me realitetin e ri territorial.
Për këtë arsye, kundërshtimi i PD-së nuk kufizohet vetëm te numri 46. Demokratët kanë paralajmëruar se mungesa e konsensusit për një reformë kaq të rëndësishme mund të dëmtojë edhe klimën e bashkëpunimit për Reformën Zgjedhore. Luçiano Boçi ka deklaruar në një forum me përfaqësues të Bashkimit Europian se, nëse konsensusi braktiset në reformën territoriale, i njëjti precedent mund të shtrihet edhe te ndryshimi i rregullave zgjedhore.
Ekspertët e lidhin gjithashtu hartën territoriale me vetë konkurrencën politike. Andon Kume ka argumentuar se ndarja administrative nuk është thjesht një çështje teknike, pasi mënyra se si bashkohen territoret mund të ndikojë në mënyrën se si vota përkthehet në pushtet. Ai ka vënë në dukje se si PS, ashtu edhe opozita e shohin reformën në raport me zgjedhjet, megjithëse kanë modele të kundërta: 46 bashki për mazhorancën dhe 100 për PD-në.
Në këtë debat, edhe standardet europiane për qeverisjen vendore mbeten një element i rëndësishëm. Këshilli i Europës ka theksuar prej vitesh se ndryshimet territoriale duhet të shoqërohen me konsultim të autoriteteve vendore dhe komuniteteve të prekura, në mënyrë që ato të kenë mundësi reale për të ndikuar në proces. Në dokumentet e tij për Shqipërinë, Këshilli i Europës ka vënë theks edhe te nevoja për konsensus të gjerë politik dhe konsultim me autoritetet vendore.
Tani procesi hyn në ditët e fundit parlamentare. Pas shqyrtimit në Komisionin e Ligjeve, drafti pritet të kalojë në seancë plenare më 8 Tetor. Për miratimin e ndryshimeve kërkohen 84 vota, çka e bën votimin një moment të rëndësishëm politik për mazhorancën.
Nëse PS e miraton hartën me 46 bashki, beteja politike nuk pritet të mbyllet me votimin në Kuvend. Opozita ka sinjalizuar kundërshtimin e saj institucional dhe politik, ndërsa disa përfaqësues vendorë dhe komunitete kanë dokumentuar kundërshtimet e tyre. Përplasja mund të zhvendoset më pas në Gjykatën Kushtetuese dhe, paralelisht, në tryezat ku do të diskutohet Reforma Zgjedhore.
Në prag të zgjedhjeve vendore të vitit 2027, Shqipëria ndodhet kështu përballë dy proceseve që lidhen ngushtë me njëri-tjetrin: ndryshimit të hartës së pushtetit vendor dhe ndryshimit të rregullave me të cilat do të zhvillohet gara politike. Vendimi i 8 Tetorit do të përcaktojë jo vetëm nëse vendi do të kalojë nga 61 në 46 bashki, por edhe klimën politike në të cilën do të zhvillohet debati për zgjedhjet e ardhshme.
Foto nga Google Images
Artikulli përgatitur nga ACTVUSA
