Kryeministri Edi Rama ka zgjedhur një gjuhë përçmuese për të përshkruar të rinjtë që po protestojnë kundër qeverisë në Tiranë dhe qytete të tjera të vendit. Në një deklaratë, ai i përshkroi disa prej tyre si të rinj që e shohin jetën përmes TikTok-ut dhe që, sipas tij, nuk arrijnë të formulojnë dot as shtatë fjalë së bashku, por pretendojnë se mund ta bëjnë Shqipërinë më të mirë: “vajza dhe djem që mendojnë se jeta është TikTok dhe se me TikTok dhe pa lidhur dot 7 fjalë bashkë, mund të bëjnë Shqipërinë më të mirë”.
Në vend që të përqendrohej te arsyet që i kanë nxjerrë të rinjtë në rrugë, Rama zgjodhi të vërë në dyshim aftësitë e tyre intelektuale. Një qëndrim i tillë ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si pushteti i përgjigjet pakënaqësisë qytetare: përmes dëgjimit dhe debatit, apo duke zhvlerësuar ata që kërkojnë ndryshim.
Deklarata e kryeministrit ka edhe një kundërthënie të dukshme. Shumë prej gjimnazistëve dhe studentëve që marrin pjesë në protesta e kanë kaluar pjesën më të madhe të jetës shkollore nën qeverisjen e tij. Gjimnazistët e sotëm kanë qenë fëmijë të vegjël kur Partia Socialiste erdhi në pushtet në vitin 2013, ndërsa studentët më të rinj kanë kaluar një pjesë të rëndësishme të formimit të tyre arsimor gjatë mandateve të Ramës.
Nëse këta të rinj nuk kanë marrë arsimin dhe përgatitjen që duhet, përgjegjësia për gjendjen e sistemit arsimor nuk mund t’u ngarkohet atyre. Ajo duhet kërkuar edhe te politikat arsimore, investimet dhe vendimet e qeverive që kanë drejtuar vendin për më shumë se një dekadë.
Protestat e të rinjve nuk lidhen thjesht me përdorimin e rrjeteve sociale apo me mënyrën se si komunikon brezi i ri. Në thelb të pakënaqësisë së tyre qëndrojnë shqetësime për cilësinë e arsimit, kushtet në shkolla dhe universitete, mungesën e mundësive dhe pasigurinë për të ardhmen. Kur të rinjtë kërkojnë institucione më të përgjegjshme dhe kushte më të mira për të studiuar, përgjigjja duhet të jetë konkrete, jo një etiketim që i paraqet si të paaftë për të menduar.
Për më tepër, pjesëmarrja në protestë nuk kërkon lejen e pushtetit dhe as një certifikatë të miratuar nga kryeministri për të dëshmuar aftësinë për të folur. Në një shoqëri demokratike, edhe një qytetar pa përvojë politike ka të drejtë të kundërshtojë qeverinë, të kërkojë transparencë dhe të shprehë pakënaqësinë e tij.
Rama mund t’i kritikojë metodat, argumentet apo kërkesat e protestuesve, por nënçmimi i tyre nuk u përgjigjet problemeve që ata ngrenë. Përkundrazi, një gjuhë e tillë rrezikon të thellojë distancën mes qeverisë dhe një brezi që kërkon të merret seriozisht.
Një qeveri që ndihet e sigurt në rezultatet e punës së saj duhet të jetë në gjendje t’u përgjigjet kritikave me fakte dhe zgjidhje. Kur vëmendja zhvendoset nga kërkesat e protestuesve te aftësitë e tyre për të folur, debati rrezikon të kthehet në një përplasje mes pushtetit dhe brezit që kërkon llogari prej tij. Dhe asnjë etiketim nuk mund ta zëvendësojë përgjigjen që të rinjtë presin nga qeveria.
Ky brez i të rinjve është i zgjuar, i informuar dhe në shumë drejtime më i përgatitur se brezi paraardhës. Ata kanë akses në burime të pakufizuara informacioni, ndjekin zhvillimet ndërkombëtare, krahasojnë realitetin shqiptar me atë të vendeve të tjera dhe janë gjithnjë e më të vetëdijshëm për të drejtat dhe mundësitë që duhet të kenë. Ata nuk janë një brez që mund të nënvlerësohet apo të heshtet me etiketime përçmuese.
Të rinjtë që kanë dalë në protesta e dinë çfarë kërkojnë. Ata kërkojnë arsim më cilësor, kushte dinjitoze, drejtësi, përgjegjësi nga institucionet dhe një të ardhme ku suksesi të mos varet nga lidhjet politike apo privilegjet, por nga puna, aftësitë dhe meritokracia. Ata nuk protestojnë sepse nuk kuptojnë politikën, por sepse e kuptojnë se vendimet politike ndikojnë drejtpërdrejt në jetën dhe të ardhmen e tyre.
Përpjekja për t’i paraqitur si një brez të varur nga TikTok-u është një nënvlerësim i padrejtë i inteligjencës dhe ndërgjegjësimit të tyre qytetar. Teknologjia nuk i bën më pak të aftë për të menduar; përkundrazi, kur përdoret për t’u informuar dhe organizuar, u jep mundësi të shohin përtej kufijve të realitetit ku jetojnë.
Dallimi thelbësor është se ky brez nuk kënaqet domosdoshmërisht me përgjigjet e gatshme dhe nuk pranon automatikisht autoritetin vetëm sepse vjen nga një kryeministër. Ai kërkon argumente, llogaridhënie dhe rezultate konkrete. Pikërisht kjo pavarësi në të menduar duhet të shihet si shenjë e një shoqërie që kërkon të ecë përpara, jo si arsye për ta përqeshur.
Një brez që di të dallojë problemet, të artikulojë kërkesat dhe të ngrihet për të ardhmen e vet nuk është një brez analfabet. Është një brez që kërkon të dëgjohet dhe që nuk dëshiron t’ia lërë të tjerëve vendimin për jetën e tij.
Foto nga Google Images
Artikulli përgatitur nga ACTVUSA
