Nga data 12 tetor 2025, Bashkimi Evropian do të fillojë zbatimin gradual të Sistemit të Hyrje-Daljes (Entry/Exit System – EES), një teknologji e re digjitale që synon të regjistrojë automatikisht të gjithë shtetasit e vendeve jashtë BE-së kur kalojnë kufijtë e jashtëm të zonës Shengen. Ky sistem është pjesë e një pakete më të gjerë reformash për të rritur sigurinë dhe efikasitetin e menaxhimit kufitar, duke e shndërruar BE-në, siç u shpreh Komisioni Evropian, në “destinacionin më të përparuar të udhëtimit në botë”.
Sipas Komisionit Evropian, EES do të prezantohet në mënyrë progresive gjatë një periudhe gjashtëmujore, me qëllim që deri në pranverën e vitit 2026 të jetë funksional në të gjitha pikat e kalimit kufitar – tokësore, detare dhe ajrore – të zonës Shengen.
Çfarë është EES dhe si do të funksionojë?
Sistemi i ri digjital do të zëvendësojë stampat fizike në pasaportë me regjistrime elektronike të udhëtarëve. Gjatë hyrjes dhe daljes në BE, shtetasit e vendeve të treta – përfshirë udhëtarët nga Mbretëria e Bashkuar, SHBA, Ballkani dhe vende të tjera jo-anëtare – do të duhet të përdorin kioska vetëshërbimi për të skanuar dokumentet e udhëtimit dhe për të dhënë të dhëna biometrike si fotografia e fytyrës dhe gjurmët e gishtërinjve.
Këto të dhëna do të ruhen në një bazë të centralizuar për tre vjet, duke mundësuar verifikimin më të shpejtë dhe më të sigurt në udhëtimet e ardhshme. Për regjistrimet pasuese, udhëtarët do të duhet të japin vetëm një foto ose një gjurmë gishti për verifikim.
Kush përjashtohet nga EES?
Sistemi nuk zbatohet për qytetarët e BE-së, rezidentët e ligjshëm në BE, si dhe për ata me viza afatgjata (për qëllime studimi, pune, etj.).
Investime dhe përgatitje teknologjike
Zbatimi i sistemit kërkon infrastrukturë të re teknologjike në çdo pikë kufitare të BE-së. Për të përballuar këtë sfidë, qeveria britanike ka njoftuar se ka dhënë 3.5 milionë £ (4.1 milionë €) për Eurostar, Eurotunnel dhe Portin e Doverit për të instaluar kioskat e regjistrimit dhe sistemet e nevojshme teknologjike.
Në të njëjtën kohë, Komisioni Evropian ka siguruar se po bashkëpunon ngushtë me shtetet anëtare për një zbatim sa më të qetë dhe efikas. Udhëtarët mund të presin fushata informuese, udhëzues praktikë dhe aktivitete ndërgjegjësimi në pikat kufitare dhe aeroportet kryesore të BE-së, në mënyrë që të përshtaten me rregullat e reja.
A do të ketë vonesa dhe radhë të gjata?
Një nga shqetësimet kryesore të ngritura nga operatorët e transportit dhe udhëtarët është se përdorimi i teknologjisë së re mund të rrisë kohën e pritjes në kufij, veçanërisht në pikat me trafik të lartë. Kjo është arsyeja pse autoritetet kufitare do të kalojnë përmes një fazë testimi dhe zbatimi të shkallëzuar, për të evituar probleme dhe për të trajnuar personelin në përdorimin e teknologjisë së re.
Çfarë vjen pas EES?
Në fund të vitit 2026, pritet të hyjë në fuqi një sistem tjetër digjital i BE-së, i njohur si ETIAS (Sistemi Evropian i Informacionit dhe Autorizimit të Udhëtimit). Ky autorizim elektronik do të jetë i detyrueshëm për të gjithë qytetarët jashtë BE-së që nuk kanë nevojë për vizë për të hyrë në zonën Shengen. Sidoqoftë, ETIAS do të ketë një periudhë kalimtare prej gjashtë muajsh, që do të thotë se do të bëhet detyrim ligjor vetëm nga viti 2027.
Zbatimi i EES shënon një hap të rëndësishëm drejt modernizimit të kufijve evropianë, duke synuar rritjen e sigurisë dhe përmirësimin e përvojës së udhëtimit. Por për udhëtarët nga vende si Shqipëria, Kosova, SHBA apo Britania e Madhe, kjo gjithashtu do të nënkuptojë adaptim me procedura të reja digjitale dhe ndoshta më shumë kohë në kufi – të paktën gjatë fillimit të këtij transformimi teknologjik.
Artikulli i përgatitur nga ACTVUSA
