Eurodeputetja holandeze Tineke Strik ka mbajtur një fjalim të fortë kritik në Parlamentin Europian për zhvillimet e fundit në Shqipëri, duke ngritur shqetësime si për çështjet mjedisore, ashtu edhe për funksionimin e shtetit të së drejtës. Në fokus të ndërhyrjes së saj ishin dëmtimet në zonën e mbrojtur Vjosë–Nartë dhe vendimi i Kuvendit për të mos miratuar kërkesën e SPAK për heqjen e imunitetit të ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku.
Strik, e cila vizitoi Shqipërinë pak javë më parë si pjesë e një delegacioni të Parlamentit Europian, tha se kishte parë nga afër pasojat e ndërhyrjeve në zonën Vjosë–Nartë dhe kishte dëgjuar shqetësimet e protestuesve dhe organizatave mjedisore. Sipas saj, ishte “vërtet tronditëse” të shihej dëmi i shkaktuar në terren, përfshirë ndërtimin e një rruge disa kilometra të gjatë që kalon edhe në zona dunore ku breshkat kanë habitatin e tyre të shumimit. Sipas saj, është “e pakuptueshme” që të jepen leje zhvillimi përpara se të kryhet vlerësimi i ndikimit në mjedis.
Ajo përmendi ndërtimin e një rruge disa kilometra të gjatë, ndërhyrjet në dunat ku folezojnë breshkat dhe tharjen e ligatinave, duke paralajmëruar se dëmet mund të jenë të pakthyeshme. Eurodeputetja theksoi se këto zhvillime bien ndesh me standardet europiane për mbrojtjen e natyrës.
Eurodeputetja vuri në pikëpyetje logjikën e autoriteteve shqiptare për lejimin e zhvillimeve përpara përfundimit të vlerësimeve të ndikimit në mjedis. Ajo theksoi se vendet kandidate për anëtarësim në Bashkimin Europian nuk mund të bëjnë hapa pas në standardet e mbrojtjes së natyrës dhe se parimi i “moskthimit pas” është thelbësor në procesin e negociatave.
Strik kritikoi gjithashtu qëndrimin e qeverisë për vijimin e projektit dhe kujtoi se Parlamenti Europian ka miratuar një amendament që kërkon shfuqizimin e ndryshimeve ligjore që lejojnë ndërhyrje në zonat e mbrojtura, si dhe vendosjen e një moratoriumi për ndërtimet e reja në këto territore. Sipas saj, krijimi i “fakteve të kryera në terren” para përmbushjes së standardeve europiane mund të ndikojë negativisht në rrugën e anëtarësimit të Shqipërisë.
Në fjalën e saj, Strik kritikoi edhe qëndrimin e kryeministrit Edi Rama për vijimin e projektit dhe bëri të ditur se Parlamenti Europian ka miratuar një amendament që kërkon shfuqizimin e ndryshimeve ligjore për zonat e mbrojtura, hartimin e një ligji të ri në përputhje me standardet e BE-së dhe vendosjen e një moratoriumi për të ndalur ndërhyrjet e mëtejshme deri në miratimin e këtij ligji.
Pjesa më e fortë e fjalimit lidhej me drejtësinë dhe hetimet për korrupsion të nivelit të lartë. Strik vlerësoi pavarësinë e SPAK si një nga sukseset kryesore të reformës në drejtësi, por tha se kjo pavarësi duhet të mbështetet nga institucionet politike dhe jo të pengohet prej tyre.
Duke iu referuar çështjes së Belinda Ballukut, ajo deklaroi se SPAK ka kërkuar heqjen e imunitetit parlamentar për një hetim tjetër dhe se Kuvendi shqiptar e ka refuzuar këtë kërkesë deri tani. Eurodeputetja i bëri thirrje parlamentit shqiptar të rishikojë vendimin, të mos pengojë hetimet dhe të lejojë që drejtësia të bëjë punën e saj. “Do t’ju nxisja fort ta zhbënit këtë vendim, të lehtësonit hetimin dhe të siguroheshit që drejtësia të mund të bëhet”, u shpreh eurodeputetja në fjalën e saj.
“Drejtësia duhet të lejohet të veprojë”, ishte mesazhi kryesor i Strik, e cila argumentoi se rruga europiane e Shqipërisë kalon jo vetëm nga reformat ligjore, por edhe nga respektimi i standardeve mjedisore dhe mbështetja e plotë për institucionet e drejtësisë.
Deklaratat e Strik vijnë në një moment kur debati për mbrojtjen e zonave të mbrojtura dhe për hetimet ndaj zyrtarëve të lartë është bërë një nga temat më të nxehta politike në vend. Mesazhi i saj nga Parlamenti Europian ishte i qartë: Shqipëria mund të ecë përpara drejt BE-së vetëm nëse garanton mbrojtjen e natyrës dhe lejon drejtësinë të veprojë pa pengesa politike.
Sipas fjalës së eurodeputetes, respektimi i standardeve mjedisore dhe bashkëpunimi i plotë me organet e drejtësisë nuk janë vetëm çështje të politikës së brendshme, por edhe kushte që ndikojnë drejtpërdrejt në besueshmërinë e procesit të integrimit europian të Shqipërisë.
Ja fjalimi i saj ne PE:
“Por do të doja të ndalesha te ligji mjedisor sepse, ëm, në fakt isha anëtar i këtij grupi parlamentarësh që vizituan Shqipërinë disa javë më parë, dhe isha gjithashtu shumë mirënjohës që u prita nga Ministri i Mjedisit, por edhe nga një komision parlamentar. Kjo ishte shumë informuese për ne.
Sigurisht, u takuam edhe me protestuesit dhe i dëgjuam shqetësimet e tyre, dhe shkuam në zonën Vjosë-Nartë, për të parë vetë se çfarë po ndodh vërtet atje – çfarë janë ato protesta atje dhe si mund ta zgjidhim këtë. Ëëë, dhe duhet të them se kur shkuam atje, ishte vërtet e trishtueshme të shihnim se sa shumë dëme ishin bërë tashmë në atë zonë. Pamë një rrugë 7 km të gjatë që po ndërtohej, madje edhe përmes dunave ku breshkat kanë vendin e folezimit, vendin e tyre të shumimit. Ligatinat ishin tharë dhe lidhja midis detit dhe lagunave, e cila është një lidhje jetësore. Ëëë, dhe, ëëë, diskutuam edhe me parlamentin tuaj dhe dëgjuam se, ëëë, u dha një leje zhvillimi për të kryer një vlerësim të ndikimit në mjedis, të cilin personalisht e gjej mjaft të pakuptueshëm – për të marrë leje për të bërë dëme në mënyrë që të vlerësohet nëse dëmi mund të bëhet. Pra, kjo çoi në shumë pyetje nga ana ime.
Dhe, dhe gjithashtu kur diskutuam me Ministrin e Mjedisit, ëm, ai shpjegoi se kjo do të ishte e lejueshme për momentin sepse kjo zonë tani është pjesë e kategorisë 5, gjë që është gjithashtu rezultat i ndryshimit të ligjit për zonat e mbrojtura, i cili u miratua në vitin 1924. Ëëm, dhe Komisioni Evropian e bëri të qartë më parë, kur ky ndryshim po miratohej, se kjo nuk është në përputhje me standardet e BE-së sepse, nëse nuk mund të lejosh ndërtimet, në një zonë që duhet të mbrohet, atëherë ekziston tashmë një paradoks natyror në këtë. Ëëm, por Ministri i Mjedisit tha: ‘Epo, ne duhet t’i përmbushim këto standarde vetëm deri në fund të vitit të ardhshëm’. Dhe, dhe kjo është ajo që dua të sfidoj vërtet, dhe, sepse, siç thotë Komisioni, vendeve kandidate nuk u lejohet të bëjnë hapa prapa – ekziston ky parim i mos-regresionit, i cili është absolutisht kyç. Pra, le të mos krijojmë fakte të kryera në terren, edhe pse e dini se standarde të caktuara duhet të përmbushen, në fund, për mbylljen e kapitujve.
Kjo është edhe arsyeja pse në Parlamentin Europian, ëm, ne miratuam një—një amendament. Pra, shumica tha që amendamenti duhet të shfuqizohet, duhet të ketë një ligj të ri në përputhje me standardet e BE-së, por duhet të ketë edhe një moratorium në mënyrë që të mos krijojmë dëme të mëtejshme në këtë fushë përpara se të miratohet një ligj që është në përputhje me ligjin e BE-së. Pra, mendoj se tani ka një përgjegjësi të madhe për parlamentin që të sigurohet që ky element të mos dëmtojë ose pengojë negociatat dhe marrëdhëniet e suksesshme me Parlamentin Europian, dhe, sigurisht, edhe me Komisionin Europian. Pra, mendoj, sepse pata përshtypjen pak nga mënyra se si Kryeministri thotë, si, ‘Ky projekt duhet të vazhdojë’, se nuk ka një hapësirë të madhe për të parë vërtet—kundërshtimet dhe mundësitë, ose do të thoja sigurisht, shkeljen e standardeve të BE-së—Direktivën e Shpendëve, Direktivën e Habitateve, etj. Pra, ju nxis vërtet të merrni këtë përgjegjësi.
Dhe e di që duhet të jem i shkurtër, pra vetëm një element: E di, mendoj, fakti që SPAK tani po vepron kaq i pavarur është vërtet një sukses i madh i të gjithë procedurës së verifikimit. Kjo tregon gjithashtu se Shqipëria është në rrugën e duhur, por gjithashtu do të thotë se ata—ata tani mund të nxjerrin në dritë gjërat që po shkojnë keq. Pra, tani po zhvillohet ky hetim për korrupsionin që lidhet me këtë projekt. Por ekziston një rast tjetër korrupsioni, për të cilin SPAK ka kërkuar heqjen e imunitetit në parlament, dhe kjo ka të bëjë me Zëvendëskryeministren Balluku. Deri më tani, ky parlament ka refuzuar t’i heqë imunitetin. Do t’ju nxisja vërtet—ta zhbëni këtë, të lehtësoni këtë hetim dhe të siguroheni që drejtësia të mund të vihet në vend në përgjithësi. Faleminderit.”
Foto nga Google Images
Fjala e Tineke Strik perkthyer nga ACTVUSA
Artikulli pregatitur nga ACTVUSA
